سیستانی‌های گلستان: افطار آخر رمضان و دورهمی‌های پر از دعا و حلالیت

سیستانی‌های مقیم گلستان، افطار روز آخر ماه مبارک رمضان را با برگزاری دورهمی‌های خانوادگی و با طلب حلالیت، دعا و نیایش، به یادماندنی‌تر می‌کنند.

به گزارش پایگاه خبری شهروند فردا، همزمان با پایان ماه رمضان و رویت هلال ماه شوال، مسلمانان در سراسر جهان به استقبال عید فطر می‌روند و با برگزاری آیین‌ها و آداب ویژه این روز، شکوه و معنویت آن را جشن می‌گیرند. در استان گلستان که به سرزمین اقوام مختلف شهرت دارد، مردم هر قوم آداب خاص خود را برای این مناسبت‌ها دارند، و سیستانی‌ها در این زمینه از جمله اقوامی هستند که آیین‌ها و رسوم خاصی را در روزهای پایانی ماه رمضان و عید فطر برگزار می‌کنند.
سیستانی‌ها با حفظ سنت‌ها و آداب دیرینه، در هر مناسبت خاص، از جمله عید فطر، آیین‌هایی برگزار می‌کنند که نشان‌دهنده اصالت فرهنگی آن‌هاست. این سنت‌ها با گذشت زمان از نسلی به نسل دیگر منتقل شده و همچنان در میان این قوم پررنگ باقی مانده‌اند.
محمد آذری، محقق فرهنگ عامه اقوام، در گفتگو با شهروند فردا می‌گوید: برخلاف برخی اقوام که معتقدند نباید در شب آخر رمضان به خانه کسی مهمان رفت، سیستانی‌ها این شب را به دورهمی‌های خانوادگی اختصاص می‌دهند و افطار را کنار یکدیگر می‌خورند. او ادامه می‌دهد که در این شب، اعضای خانواده به منزل بزرگترها می‌روند، دعای مشترک می‌خوانند و از یکدیگر طلب حلالیت می‌کنند.
آذری به دیگر آداب سیستانی‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: نظافت منازل، خرید لباس‌های نو، تهیه شیرینی و میوه‌های فصل و همچنین برنامه‌ریزی برای دید و بازدید از دیگر رسوم سیستانی‌ها در روزهای پایانی رمضان است. او توضیح می‌دهد که در روز عید فطر، پس از اقامه نماز، سیستانی‌ها علاوه‌بر کمک به نیازمندان، به زیارت اهل قبور رفته و نذری‌ها و کمک‌های خود را میان فقرا توزیع می‌کنند.
وی همچنین به پوشش خاص سیستانی‌ها در روز عید اشاره می‌کند: مردان سیستانی در این روز لباس محلی سفید (کوتنه) می‌پوشند و در گذشته «لونگوته» نیز برای پوشاندن سر استفاده می‌کردند. آذری می‌افزاید: «ین روز فرصتی است برای سیستانی‌ها که با پوشیدن بهترین لباس‌ها و عطر زدن، نشان دهند که این روز، روزی ویژه و مبارک است.
«کیسه برکت»؛ سنتی زیبا برای کمک به نیازمندان
از جمله سنت‌های زیبای سیستانی‌ها در عید فطر، «کیسه برکت» است. بزرگان قوم با دوختن کیسه‌ای مخصوص، نذورات و فطریه‌ها را جمع‌آوری کرده و در اولین فرصت آن‌ها را میان فقرا و نیازمندان توزیع می‌کنند.
آذری همچنین به پخت غذاهای سنتی و شیرینی‌های محلی اشاره کرده و می‌گوید: در این روز سفره‌های پذیرایی با غذاهای محلی و شیرینی‌های سنتی مانند چَلبک و قِلیقی گسترده می‌شود و این خوراکی‌ها میان مردم توزیع می‌گردد.
پیشینه تاریخی رؤیت هلال ماه شوال
آذری به تاریخچه سنت رؤیت هلال ماه شوال در روستاهای سیستانی‌نشین نیز اشاره می‌کند: پیش از آنکه رسانه‌ها و ابزار ارتباط جمعی وارد زندگی مردم شوند، روستاییان سیستانی برای رویت هلال ماه شوال به پشت بام‌ها می‌رفتند و ساعت‌ها منتظر می‌ماندند تا ماه را مشاهده کنند. اکنون، با اعلام رؤیت هلال از سوی ستاد استهلال و رهبر معظم انقلاب، مردم خود را برای اقامه نماز عید فطر آماده می‌کنند.
غذاهای محلی و شیرینی‌ها در سفره عید فطر
آذری در ادامه می‌گوید: «در بسیاری از خانه‌های سیستانی، زنان پیش از فرا رسیدن عید، خمیر را برای پخت نان‌های محلی مانند کلوچه خرمایی آماده می‌کنند. در روز عید نیز سفره‌ها با این شیرینی‌ها و چای پذیرایی از مهمانان و نیازمندان پهن می‌شود.»
روایت تبریک و دیدارهای عید
پس از اقامه نماز عید فطر، سنت دیدار و تبریک میان مردم رواج دارد. نمازگزاران یکدیگر را در آغوش می‌کشند، این عید بزرگ را تبریک می‌گویند و اگر در گذشته کدورتی بوده، از یکدیگر طلب بخشش می‌کنند.
آذری در پایان به یکی دیگر از سنت‌های قدیمی اشاره می‌کند: «در روز عید فطر، بسیاری از مردم دام یا مرغی را قربانی می‌کنند تا از برکات این روز بهره‌مند شوند. این رسم یکی از مهم‌ترین آداب عید فطر است که در سیستانی‌ها همچنان به قوت خود باقی مانده است.»
صله رحم و صلح در عید فطر
در روز عید فطر، سیستانی‌ها به دیدار خانواده، دوستان و آشنایان می‌روند، عیدی می‌گیرند و بزرگترها به‌ویژه با کسانی که در گذشته کدورتی داشته‌اند، به آشتی می‌پردازند. همچنین، خانواده‌ها به عیادت بیماران می‌روند و از خانواده‌های عزادار دلداری می‌دهند.